Beoordelingsgesprek of veroordelingsgesprek?

door dec 9, 2019

Mijn oog viel vandaag op een woord: “Veroordelingsgesprek”. Het stond boven een column in de Volkskrant van maandag 9 december 2019. Daarin beschrijft Margriet Oostveen, de inzichten van Kilian Wawoe over beoordelingsgesprekken. Aanleiding is een nieuw boek van Wawoe met alle onderzoek inzichten op een rij, over beoordelingsgesprekken.

En wat blijkt? De meeste beoordelingsgesprekken gaan niet over de prestatie, maar over machtsverhoudingen. Slechts 21 % procent van alle beoordelingsgesprekken gaat over de prestatie.
De rest is volgens Wawoe, vertroebelde perceptie en een voedingsbodem voor onderling wantrouwen.

Aan het einde van een jaar zijn in de meeste organisaties beoordelingsgesprekken gepland. Heb jij die van jou al gehad?

Nu ik me verdiept heb in het gedrag van mezelf en van andere mensen, heb ik het inzicht gekregen, dat een gesprek zonder een eerste oordeel op de ander, niet bestaat. Pas nadat een eerste indruk bij jezelf bewust is geworden, kun je een werkelijke ontmoeting met de ander hebben. Een ontmoeting met minder vooroordeel op de ander.

Misschien herken je het wel, dat je iemand ontmoet en onbewust of in gedachten denkt, die lijkt op “die en die”. En je dicht die persoon eigenschappen toe van “die en die”.

In ons primitieve brein, ontstaan bij onze verre voorouders, was het snel beoordelen van een situatie of een ander mens van levensbelang. Is het veilig of bedreigend? Daarop zijn in onze hersenen patronen ontstaan voor snel herkennen.
Heel handig omdat je nu in je huidige leven niet overal bij na hoeft te denken. Stel je voor dat je bij elke situatie uitgebreid moet beoordelen of het veilig is of niet, dat zou doodvermoeiend worden!

Aan de andere kant, staat deze eigenschap ons wel in de weg om de ander echt te zien zoals die ander is. In onze ontmoeting met de ander, helpt het om jezelf bewust te worden van dit fenomeen.
Wat plak jijzelf op de ander, wat niet van die persoon is?

Dit aspect, ook wel projectie genoemd, speelt in elke ontmoeting die we hebben. Ook in het beoordelingsgesprek. Zonder bewustwording van onze eigen projectie op de ander, kan het gesprek al gauw verworden tot een veroordelingsgesprek.

Om je bewust te worden van je eigen projectie op een ander, vraag ik je om terug te denken aan je laatste gesprek met iemand.
Op wie lijkt die persoon?
Welke eigenschap dicht jij die persoon en dus jouw gesprekspartner toe?

Door deze nieuwe bewustwording, zal je merken dat je die persoon in vervolg met andere ogen ziet.

PS. de afbeelding is een uitsnede van een foto van John Hain, via pixabay